Xích công nghiệp trong dây chuyền chế biến thủy sản: Chọn thế nào?
Trong các nhà máy chế biến thủy sản, hệ thống băng tải và truyền động đóng vai trò quan trọng trong việc vận chuyển nguyên liệu, bán thành phẩm và thành phẩm giữa các công đoạn sản xuất.
Tuy nhiên, khác với nhiều ngành công nghiệp thông thường, dây chuyền chế biến thủy sản thường xuyên tiếp xúc với nước, độ ẩm cao, hơi muối và hóa chất vệ sinh. Đây là những yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tình trạng ăn mòn, khả năng bôi trơn và tuổi thọ của xích công nghiệp.

Vậy nên lựa chọn loại xích nào cho môi trường chế biến thủy sản? Những thông số kỹ thuật nào cần được quan tâm để hệ thống truyền động vận hành ổn định?
1. Đặc điểm môi trường ảnh hưởng đến xích công nghiệp trong nhà máy thủy sản
Tùy theo quy trình sản xuất, xích công nghiệp có thể được sử dụng tại khu vực tiếp nhận nguyên liệu, phân loại, sơ chế, rửa, cấp đông, đóng gói hoặc vận chuyển thành phẩm.
Mỗi khu vực có điều kiện vận hành khác nhau, nhưng thường tồn tại một số yếu tố cần đặc biệt lưu ý.
Độ ẩm cao và tiếp xúc với nước thường xuyên
Trong quá trình sơ chế và rửa thủy sản, nước có thể bắn trực tiếp lên xích hoặc đọng lại tại các vị trí lắp đặt.
Khi nước tiếp xúc với các chi tiết kim loại, đặc biệt trong điều kiện bôi trơn không đầy đủ, nguy cơ gỉ sét và ăn mòn sẽ tăng lên.
Ngoài ra, nước có thể cuốn trôi lớp dầu bôi trơn tại các khớp nối, khiến bề mặt tiếp xúc giữa chốt và bạc chịu ma sát lớn hơn. Điều này có thể làm tăng tốc độ mài mòn và độ giãn dài của xích.
Muối và hóa chất vệ sinh
Thủy sản, đặc biệt là các loại hải sản nước mặn, có thể khiến thiết bị thường xuyên tiếp xúc với hơi muối hoặc nước có chứa muối.
Bên cạnh đó, các công đoạn vệ sinh nhà xưởng có thể sử dụng chất tẩy rửa hoặc dung dịch có tính axit, kiềm tùy quy trình.
Những yếu tố này có thể thúc đẩy quá trình ăn mòn kim loại. Đáng chú ý, thép không gỉ cũng không đồng nghĩa với khả năng chống ăn mòn tuyệt đối trong mọi điều kiện.
Tải trọng và tần suất vận hành
Các hệ thống băng tải trong nhà máy thủy sản có thể hoạt động liên tục qua nhiều công đoạn.
Tùy theo thiết kế, xích phải chịu tải từ nguyên liệu, khay chứa, sản phẩm hoặc các bộ phận chuyển động của máy.
Nếu lựa chọn xích không phù hợp với tải trọng, tốc độ và chế độ vận hành, hệ thống có thể xuất hiện tình trạng rung, mài mòn nhanh, giãn xích hoặc hư hỏng các chi tiết truyền động.
2. Những tiêu chí cần quan tâm khi lựa chọn xích công nghiệp cho ngành thủy sản
Không nên lựa chọn xích chỉ dựa trên kích thước hoặc khả năng chịu tải. Đối với môi trường chế biến thủy sản, cần đánh giá đồng thời vật liệu, kết cấu, thông số vận hành và điều kiện vệ sinh.

2.1. Lựa chọn vật liệu có khả năng chống ăn mòn
Đây là một trong những tiêu chí quan trọng nhất đối với xích làm việc trong môi trường ẩm ướt.
Tùy điều kiện sử dụng, có thể cân nhắc:
- Xích thép tiêu chuẩn: Phù hợp với những vị trí ít tiếp xúc trực tiếp với nước và hóa chất, có điều kiện bảo vệ, bôi trơn và bảo trì phù hợp.
- Xích thép không gỉ (Stainless Steel Chain): Là lựa chọn cần xem xét cho những vị trí thường xuyên tiếp xúc với nước, độ ẩm hoặc có yêu cầu chống ăn mòn cao.
- Xích có lớp phủ bảo vệ: Có thể sử dụng trong một số môi trường ăn mòn nhẹ, tùy loại lớp phủ và điều kiện vận hành thực tế.

Trong nhóm thép không gỉ, inox 304 và 316 là hai loại vật liệu thường được sử dụng trong thiết bị chế biến thực phẩm. Inox 316 có bổ sung molypden, giúp cải thiện khả năng chống ăn mòn rỗ và ăn mòn khe hở trong một số môi trường.
Tuy nhiên, lựa chọn vật liệu cần căn cứ vào mức độ tiếp xúc với muối, hóa chất vệ sinh, nhiệt độ và thời gian tiếp xúc thực tế.
2.2. Kiểm tra tải trọng và thông số kỹ thuật

Để xích hoạt động phù hợp với hệ thống, cần xác định các thông số:
- Bước xích (Pitch): Khoảng cách giữa tâm hai chốt liên tiếp, ảnh hưởng đến khả năng tương thích với nhông và kết cấu truyền động.
- Tải trọng làm việc: Khối lượng sản phẩm, vật mang tải và lực phát sinh trong quá trình vận hành.
- Tốc độ vận hành: Tốc độ di chuyển của xích và yêu cầu truyền động của dây chuyền.
- Chiều dài và kết cấu xích: Phải tương thích với thiết kế băng tải, đường dẫn và vị trí lắp đặt.
- Kiểu liên kết: Tùy nhu cầu vận chuyển có thể cần xích tiêu chuẩn hoặc xích có tai gá (Attachment).
Lưu ý: Không nên lấy tải trọng kéo đứt để thay thế cho tải trọng làm việc cho phép. Việc tính toán cần dựa trên tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất và điều kiện vận hành cụ thể.
2.3. Quan tâm đến khả năng vệ sinh và bôi trơn
Trong nhà máy thủy sản, vệ sinh thiết bị là công việc được thực hiện thường xuyên.
Vì vậy, cần xem xét khả năng tiếp cận các vị trí cần làm sạch, hạn chế điểm tích tụ cặn bẩn và lựa chọn phương án bảo vệ xích phù hợp với quy trình vệ sinh.
Đối với các vị trí cần bôi trơn, cần lựa chọn chất bôi trơn tương thích với điều kiện làm việc. Nếu có khả năng tiếp xúc ngẫu nhiên với thực phẩm, cần xem xét loại dầu mỡ đạt yêu cầu phù hợp, chẳng hạn chất bôi trơn được chứng nhận NSF H1 khi ứng dụng yêu cầu.
Không nên tự ý sử dụng dầu mỡ công nghiệp thông thường tại những vị trí có nguy cơ tiếp xúc với thực phẩm.
3. Nên lựa chọn loại xích nào cho dây chuyền chế biến thủy sản?
Không có một loại xích phù hợp cho toàn bộ nhà máy. Việc lựa chọn cần dựa trên vị trí lắp đặt và nhiệm vụ của từng hệ thống.
Có thể tham khảo định hướng sau:
| Điều kiện ứng dụng | Loại xích cần xem xét | Lưu ý |
|---|---|---|
| Truyền động tại khu vực ít tiếp xúc với nước | Xích con lăn tiêu chuẩn | Kiểm tra khả năng bảo vệ và bôi trơn |
| Băng tải vận chuyển nguyên liệu | Xích tải công nghiệp | Chọn bước xích và tải trọng phù hợp |
| Dây chuyền cần cơ cấu gá hoặc đẩy sản phẩm | Xích Attachment | Xác định kiểu tai gá và khoảng cách lắp |
| Khu vực thường xuyên tiếp xúc với nước, độ ẩm và hơi muối | Xích thép không gỉ | Kiểm tra cấp vật liệu và khả năng chống ăn mòn |
| Khu vực có yêu cầu chống ăn mòn ở mức độ phù hợp | Xích có lớp phủ bảo vệ | Đánh giá độ bền lớp phủ trong điều kiện vệ sinh |
Bảng trên chỉ mang tính định hướng. Cần kiểm tra thiết kế băng tải, tải trọng, tốc độ và điều kiện tiếp xúc thực tế trước khi chốt mã xích.
4. Xích DBC – Giải pháp truyền động cần xem xét cho môi trường công nghiệp
DBC (Dong Bo Chain) là thương hiệu chuyên sản xuất các sản phẩm xích công nghiệp, với nhiều dòng sản phẩm phục vụ hệ thống truyền động và băng tải.
Theo catalogue của nhà sản xuất, danh mục sản phẩm DBC bao gồm:
- Roller Chain – Xích con lăn.
- Small Pitch Conveyor Chain – Xích tải bước nhỏ.
- Large Pitch Conveyor Chain – Xích tải bước lớn.
- Attachment Chain – Xích có tai gá.
- Double Pitch Chain – Xích bước đôi.
- Stainless Steel Chain – Xích thép không gỉ.
- Environment Resistant Chain – Các dòng xích dành cho môi trường có yêu cầu chống ăn mòn, chống chịu nhiệt.
Đáng chú ý, catalogue DBC giới thiệu dòng Stainless Steel Chain sử dụng thép không gỉ thuộc nhóm SS300 và SS400, hướng đến các ứng dụng có độ ẩm cao, tiếp xúc với nước, môi trường hóa chất và máy móc chế biến thực phẩm.
DBC cũng cung cấp các lựa chọn Attachment bằng thép không gỉ, giúp mở rộng khả năng ứng dụng trong các hệ thống băng tải có yêu cầu kết cấu gá lắp riêng.
Tuy nhiên, không phải mọi dòng xích DBC đều phù hợp với môi trường chế biến thủy sản. Cần xác định chính xác mã sản phẩm, vật liệu, tải trọng cho phép và điều kiện làm việc trước khi lựa chọn.
5. Những lưu ý khi sử dụng và bảo trì xích trong nhà máy thủy sản
Ngay cả khi đã lựa chọn đúng loại xích, việc bảo trì không phù hợp vẫn có thể làm giảm tuổi thọ của hệ thống.

Một số công việc cần được quan tâm:
Kiểm tra tình trạng ăn mòn: Quan sát các mắt xích, chốt, bạc và con lăn để phát hiện dấu hiệu gỉ sét, rỗ bề mặt hoặc biến dạng.
Kiểm tra độ giãn dài: Theo dõi độ giãn của xích theo hướng dẫn nhà sản xuất. Khi xích giãn vượt giới hạn cho phép, cần đánh giá và thay thế phù hợp.
Kiểm tra khả năng vận hành: Chú ý hiện tượng rung, tiếng ồn bất thường, mắt xích bị bó cứng hoặc con lăn quay không đều.
Kiểm tra hệ thống bôi trơn: Đảm bảo chất bôi trơn đến được các vị trí ma sát cần thiết và không bị rửa trôi quá mức.
Vệ sinh đúng quy trình: Loại bỏ cặn bẩn, muối và hóa chất còn tồn đọng theo quy trình vệ sinh của nhà máy. Sau vệ sinh, cần đánh giá tình trạng khô, bôi trơn và bảo vệ xích theo hướng dẫn kỹ thuật.
Tần suất kiểm tra cần được thiết lập theo điều kiện làm việc, mức độ tiếp xúc với nước, hóa chất và khuyến nghị của nhà sản xuất, thay vì áp dụng một lịch bảo trì chung cho mọi dây chuyền.
6. PLB Việt Nam – Cung cấp xích công nghiệp DBC chính hãng
Đối với các nhà máy chế biến thủy sản, việc lựa chọn xích công nghiệp cần được thực hiện dựa trên thông số kỹ thuật và điều kiện vận hành thực tế của từng dây chuyền.
PLB Việt Nam là đơn vị phân phối độc quyền xích công nghiệp DBC tại Việt Nam, cung cấp các dòng xích phục vụ nhu cầu truyền động và vận chuyển trong nhiều lĩnh vực sản xuất.
Khi cần lựa chọn xích cho nhà máy thủy sản, khách hàng nên chuẩn bị các thông tin:
- Hình ảnh vị trí lắp đặt và hệ thống xích hiện tại.
- Mã xích hoặc thông số bước xích.
- Tải trọng và tốc độ vận hành.
- Mức độ tiếp xúc với nước, muối và hóa chất vệ sinh.
- Yêu cầu về vật liệu và tần suất làm việc.
Dựa trên những thông tin này, PLB Việt Nam có thể hỗ trợ kiểm tra và đề xuất dòng xích DBC phù hợp với yêu cầu kỹ thuật của hệ thống.
Liên hệ PLB Việt Nam để được tư vấn lựa chọn xích công nghiệp DBC phù hợp cho dây chuyền sản xuất.
Hotline: 0888.200.800 (PLB TP.HCM) | 0888.200.600 (PLB Hà Nội)
Email: marketing@plb.vn
Câu hỏi thường gặp về xích công nghiệp trong ngành thủy sản
1. Nhà máy chế biến thủy sản có nên sử dụng xích inox không?
Có thể cân nhắc xích thép không gỉ tại những vị trí thường xuyên tiếp xúc với nước, độ ẩm, muối hoặc hóa chất vệ sinh. Tuy nhiên, cần chọn đúng cấp vật liệu và kiểm tra khả năng chống ăn mòn theo điều kiện sử dụng.
2. Xích inox 304 và 316 khác nhau như thế nào?
Cả hai đều thuộc nhóm thép không gỉ Austenitic. Inox 316 có bổ sung molypden, giúp tăng khả năng chống ăn mòn rỗ và ăn mòn khe hở trong môi trường chứa clorua so với inox 304. Việc lựa chọn cần căn cứ vào điều kiện tiếp xúc thực tế.
3. Xích công nghiệp có cần bôi trơn khi làm việc trong môi trường ẩm ướt không?
Có. Các vị trí tiếp xúc và chuyển động bên trong xích vẫn có thể cần bôi trơn để hạn chế ma sát và mài mòn. Cần lựa chọn chất bôi trơn phù hợp với môi trường, quy trình vệ sinh và yêu cầu an toàn thực phẩm.
4. Làm thế nào để hạn chế xích bị ăn mòn trong nhà máy thủy sản?
Cần lựa chọn vật liệu phù hợp, kiểm soát tình trạng tiếp xúc với nước và hóa chất, vệ sinh đúng quy trình, kiểm tra định kỳ và thực hiện bảo trì theo khuyến nghị của nhà sản xuất.
5. Xích DBC có những dòng nào phù hợp để xem xét cho ngành thủy sản?
Catalogue DBC có các dòng xích con lăn, xích tải, xích Attachment và xích thép không gỉ. Tùy theo vị trí sử dụng và điều kiện làm việc, có thể lựa chọn dòng sản phẩm tương ứng sau khi kiểm tra thông số kỹ thuật.
